سناریوهای نقش‌آفرینی هیأت‌های مذهبی در حکمرانی شهری

نثاری, مرتضی; حسینی, سیدرضا

سناریوهای نقش‌آفرینی هیأت‌های مذهبی در حکمرانی شهری

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ نویسنده مسئول: دکتری مدیریت راهبردی فرهنگی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

² استادیار، گروه مدیریت راهبردی فرهنگی، دانشکده مدیریت راهبردی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش هیأت‌های مذهبی در حکمرانی شهری آینده و بررسی امکان تحول آن‌ها از نهادهای حاشیه‌ای به بازیگران کلیدی، با بهره‌گیری از رویکرد ترکیبی داده بنیاد و آینده‌پژوهی به انجام شد. داده‌های اولیه از طریق مصاحبه‌های عمیق با ذینفعان شامل اعضای هیأت‌های مذهبی، مدیران شهری و شهروندان در سه کلان‌شهر ایران گردآوری شد. در مرحله نخست، داده‌های کیفی مرتبط با موضوع با استفاده از چارچوب پارادایمی شش مقوله استخراج و کدگذاری گردید. با تحلیل داده‌ها، عواملی همچون عدم قطعیت‌های حقوقی، تنش‌های سیاسی–ایدئولوژیک، چالش‌های دیجیتالی شدن و تعارضات نسلی به‌عنوان موانع و عوامل بازدارنده شناسایی شدند؛ درحالی‌که ظرفیت‌های انتقالی نظیر سرمایه اجتماعی قوی، توانمندسازی نهادی از طریق ایجاد شوراهای مشترک، تلفیق سنت با فناوری و نقش آموزشی و فرهنگی برجسته، به‌عنوان عوامل محرکه تعیین گردیدند. بر مبنای ماتریس اثر متقابل و گردهمایی نظرات کارشناسان در کارگاه دلفی، چهار سناریوی احتمالی شامل «همبستگی تحول‌گرا»، «تضاد و قطبی‌شدن»، «تلفیق محدود سنت و فناوری» و «تثبیت وضعیت موجود و احتمال پس‌گرد» استخراج و از منظر شاخص‌هایی از قبیل احتمال وقوع، تأثیر بر حکمرانی شهری، پذیرش فناوری و همبستگی اجتماعی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان می‌دهد که سناریوی «همبستگی تحول‌گرا» ازنظر کارشناسان بهینه‌ترین مسیر برای دستیابی به حکمرانی مشارکتی و پایدار است. بر این اساس، پیشنهادهای اجرایی جهت تحول نقش هیأت‌های مذهبی ارائه شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

آینده پژوهی

عنوان مقاله [English]

Scenarios for the Role of Religious Assemblies (Hey'ats) in Urban Governance

نویسندگان [English]

Morteza Nesari ¹
Seyyed Reza Hosseini ²

¹ Corresponding author: PhD in Strategic Cultural Management, Faculty of Strategic Management, National Defense University, Tehran, Iran

² Assistant Professor, Department of Strategic Cultural Management, Faculty of Strategic Management, National Defense University, Tehran, Iran

چکیده [English]

The present research aims to examine the role of Hey'ats in future urban governance and to explore the potential for transforming these religious assemblies from marginal institutions into key actors. The study employed a combined approach of data-based methods and futures studies, utilizing in-depth interviews with stakeholders, including Hey'ats members, urban managers, and citizens in three major Iranian metropolises. Initially, qualitative data relevant to the subject were extracted and coded using a six-dimensional paradigmatic framework. Analysis revealed that structural barriers such as legal uncertainties, socio-political ideological tensions, challenges related to digitalization, and generational conflicts significantly impede the integration of Hey'ats into formal urban governance. Conversely, transitional capacities such as strong social capital, institutional empowerment via joint councils, the fusion of tradition with technology, and prominent educational and cultural roles were identified as key drivers for transformation. Based on a cross-impact matrix and expert consensus obtained in a Delphi workshop, four potential scenarios—“Transformative Cohesion”, “Polarization and Conflict”, “Limited Fusion of Tradition and Technology”, and “Status Quo Stabilization with Reversal Risk”—were developed and evaluated using indicators including likelihood, impact on urban governance, technology acceptance, and social cohesion. The results indicate that the “Transformative Cohesion” scenario is considered the most optimal pathway for achieving participatory and sustainable governance. Accordingly, executive recommendations are proposed to foster a reconceptualization of Hey'ats’ role in urban governance.

کلیدواژه‌ها [English]